درسنامه آموزشی پودمان 1 الزامات محیط کار کلاس دهم هنرستان
مهارت‌های ارتباطی
واحد یادگیری 2: مهارت‌های ارتباطی
مقدمه
ارتباط مؤثر، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در محیط‌های کاری و اجتماعی به شمار می‌آید. توانایی برقراری ارتباط مناسب با دیگران، زمینه‌ساز ایجاد اعتماد، همکاری، همدلی و افزایش کیفیت فعالیت‌های فردی و گروهی است. در محیط کار، انتقال صحیح پیام، گوش دادن فعال و رعایت اصول ارتباط حرفه‌ای، نقش مهمی در کاهش سوءتفاهم‌ها و بهبود روابط انسانی دارد.
در این واحد یادگیری، فراگیران با اصول و مهارت‌های ارتباط مؤثر، شیوه‌های درست تعامل در محیط کار، اهمیت گوش دادن فعال و ارائه بازخورد سازنده آشنا می‌شوند. همچنین راهکارهایی برای برقراری ارتباط رسمی و غیررسمی و استفاده صحیح از ابزارهای ارتباطی ارائه می‌شود تا دانش‌آموزان بتوانند در موقعیت‌های مختلف، ارتباطی مؤثر، حرفه‌ای و مسئولانه برقرار کنند.
استاندارد عملکرد
برقراری، کنترل و مدیریت روابط انسانی بر اساس اصول مدیریت حرفه‌ای.
ارتباط انسانی
نمادهای کلامی
- واژه‌های محترمانه
- گفتار روشن
نمادهای غیر کلامی
- حرکات دست
- تماس چشمی
شکل 8- شیوه‌های برقراری ارتباط
برقراری ارتباط انسانی در محیط کار
ارتباط فرایند انتقال پیام از فرستنده به گیرنده است. ارتباط انسانی، تبادل اطلاعات، ایده‌ها، احساسات، نیازها و نگرش‌ها بین دو یا چند نفر از طریق نمادهای کلامی و غیرکلامی است (شکل 9).
پاسخ گفت‌وگو کنید صفحه 24 کتاب الزامات محیط کار | عناصر ارتباط انسانی
با توجه به شکل 9، تعریف مناسب هر یک از عناصر ارتباط انسانی را مشخص کنید. درباره دلیل انتخاب خود با یکدیگر گفت‌وگو کنید.
موارد (1)
1- فرستنده
2- پیام
3- کانال
4- گیرنده
5- بازخورد
6- زمینه
موارد (2)
الف) اطلاعات، افکار، احساسات یا ایده‌هایی که فرستنده قصد انتقال آن‌ها را دارد.
ب) شرایط و محیطی که ارتباط در آن شکل می‌گیرد.
ج) فردی که پیام را ارسال می‌کند.
د) وسیله‌ای که پیام از طریق آن منتقل می‌شود (مانند گفتار، نوشتار، زبان بدن و...).
ه) فردی که پیام را دریافت، تفسیر و درک می‌کند.
و) واکنشی که گیرنده به پیام نشان می‌دهد و به فرستنده اطلاع می‌دهد که پیام را دریافت و درک کرده است یا خیر.
پاسخ: 1- ج (فرستنده)، 2- الف (پیام)، 3- د (کانال)، 4- ه (گیرنده)، 5- و (بازخورد)، 6- ب (زمینه).
ارتباط مؤثر
ارتباط مؤثر به معنای انتقال صحیح پیام، ایجاد درک متقابل و بهبود روابط انسانی است. در واقع ارتباط مؤثر، شامل توانایی بیان افکار و احساسات به‌طور واضح و قابل فهم، شنیدن فعال و درک نیازها و نقطه‌نظرات دیگران است. بنابراین، یادگیری فن ارتباط مؤثر و به‌کارگیری آن در زندگی روزمره یک ضرورت است. در این زمینه، موضوعاتی مانند زبان بدن، لحن صدا، انتخاب کلمات مناسب و همچنین فنون گوش دادن فعال از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.
برقراری ارتباط مؤثر بر پایه ایجاد اعتماد، احترام متقابل و درک عمیق استوار است. در ارتباط مؤثر، پیام به گونه‌ای به گیرنده منتقل می‌شود که آن را به درستی درک کرده و در نتیجه، رفتار یا نگرش او مطابق با هدف فرستنده تغییر کند.
حل مسئله در ارتباطات
برای حل مسئله ارتباطی تلاش می‌کنیم مسئله بزرگ را به قطعات کوچک و قابل مدیریت تقسیم کنید. به‌طور مثال، به‌جای بحث درباره کل ارتباط، روی یک رفتار مشخص تمرکز می‌کنیم: «بیایید فقط درباره نحوه مدیریت زمان در پایان هفته صحبت کنیم.». کوچک کردن مسئله، اضطراب را کاهش می‌دهد.
تقویت صراحت و صداقت در ارتباط انسانی
صراحت و صداقت یکی از مؤلفه‌های برقراری ارتباط انسانی است. صراحت، بیان روشن نقطه‌نظرات، احساسات و افکار بدون تأثیر بیرونی است. یعنی بتوانیم محترمانه، شفاف و بدون پنهان‌کاری حرف بزنیم. این مهارت پایه اعتماد، احترام و روابط پایدار است.
پاسخ گفت‌وگو کنید صفحه 28 کتاب الزامات محیط کار | دلایل دشوار بودن صداقت
به دلایل زیر صداقت سخت است:
- ترس از طرد شدن
- نگرانی از تعارض (اختلاف نظر)
- عادت به پنهان‌کاری در محیط‌های غیرایمن
- تجربه‌های قبلی منفی
در مورد هرکدام گفت‌وگو کنید و تجربه‌های خود را بیان کنید.
نمونه پاسخ:
- ترس از طرد شدن: فرد ممکن است نظر واقعی خود را نگوید تا پذیرفته شود؛ راهکار، بیان محترمانه نظر با جمله‌های مبتنی بر «من» و پذیرش تفاوت دیدگاه‌هاست.
- نگرانی از تعارض: ممکن است درباره تقسیم ناعادلانه کار سکوت کند؛ راهکار، انتخاب زمان آرام، تمرکز بر مسئله و پیشنهاد راه‌حل مشترک است.
- عادت به پنهان‌کاری در محیط غیرایمن: کارمند خطا را پنهان می‌کند چون از سرزنش می‌ترسد؛ راهکار، ایجاد فضای امن برای گزارش خطا و ارائه بازخورد بدون تحقیر است.
- تجربه‌های قبلی منفی: تمسخر یا بی‌اعتنایی گذشته، صراحت را دشوار می‌کند؛ راهکار، آغاز گفت‌وگو با افراد قابل اعتماد، تعیین مرز و تمرین تدریجی بیان نظر است.
مواردی که منجر به تقویت صراحت و صداقت می‌شود عبارت‌اند از:
استفاده از واژه «من» به‌جای واژه «تو»: یکی از روش‌هایی که برای تقویت صراحت توصیه می‌شود به‌کارگیری واژه «من» به‌جای «تو» است. این موضوع از واکنش دفاعی طرف مقابل جلوگیری می‌کند.
| توصیه | نادرست | درست |
|---|---|---|
| بیان حس درونی به‌جای سرزنش | تو همیشه دیر می‌کنی | «وقتی دیر می‌کنی من ناراحت می‌شوم» |
| بیان نیاز به‌جای قضاوت | «تو بی‌مسئولیتی» | «می‌خواهم روی قولت حساب کنم» |
| «نه گفتن» محترمانه | «نه نمی‌تونم» | «ترجیح می‌دهم این کار رو قبول نکنم» «نیاز دارم بیشتر فکر کنم» «الان امکان انجامش رو ندارم» |
شفاف‌سازی انتظارات: همه باید بدانند از آنان انتظار می‌رود چه کاری را انجام دهند و چه معیاری ایشان را به موفقیت می‌رساند. ابهام دشمن صداقت است و از افراد انتظار می‌رود به‌جای ذهن‌خوانی، خواسته‌ها را به‌صورت مشخص و منطقی بیان کنند. به‌طوری‌که ابهامی درباره اینکه چه چیزی، چگونه و در چه زمانی باید انجام شود، باقی نماند.
روش‌های شفاف‌سازی انتظارات عبارت‌اند از:
- بیان صریح و مکتوب وظایف
- استفاده از گفت‌وگوی دوطرفه برای اطمینان از درک متقابل
- ارائه معیارهای ارزیابی دقیق و قابل اندازه‌گیری
زمان مناسب: زمان درست بیان یک پیام، میزان درک و پذیرش آن را تعیین می‌کند. برای مثال:
- گفتن حرف مهم وقتی طرف مقابل خسته، عصبی یا عجله دارد نتیجه خوبی نمی‌دهد.
- بیان زودهنگام یا دیرهنگام حقیقت می‌تواند اعتماد را کاهش دهد.
- یک مکث کوتاه پیش از پاسخ، به کنترل احساسات و انتخاب بهتر واژه‌ها کمک می‌کند.
- انتخاب زمان صحیح باعث می‌شود، پیام با کمترین مقاومت و بیشترین اثرگذاری دریافت شود.
لحن مناسب: لحن، نیت ما را منتقل می‌کند و حتی از خود کلمات مهم‌تر است. برای مثال:
- لحن آرام کلام و محترمانه باعث می‌شود صراحت، حمله تلقی نشود.
- لحن همراه با همدلی اعتماد می‌آورد و صداقت را قابل‌قبول‌تر می‌کند.
- هماهنگی لحن با محتوا ضروری است؛ اگر لحن و پیام ضد هم باشند، پیام باورپذیر نمی‌شود.
- گفت‌وگو بدون حضور دیگران همراه با لحنی آرام، پیام را مؤثرتر می‌کند.
توجه به موانع فرهنگی
در برخی فرهنگ‌ها، تعارف یا ملاحظه‌کاری بیش از حد باعث کاهش صراحت می‌شود. درحالی‌که برخی جنبه‌های فرهنگی ممکن است در نگاه اول مانع به نظر برسند، با بازتعریف و آموزش مهارت‌های لازم، می‌توانیم این ویژگی‌های فرهنگی را به ابزارهای قدرتمندی برای ایجاد روابط عمیق‌تر، شفاف‌تر و مؤثرتر تبدیل کنیم.
پاسخ گفت‌وگو کنید صفحه 29 کتاب الزامات محیط کار | موانع فرهنگی صراحت و صداقت
برای تقویت صراحت و صداقت باید موانع فرهنگی را به فرصت تبدیل کنیم. با توجه به رشته تحصیلی و فرهنگ منطقه خود چند مانع را مثال زده و راه برون‌رفت از آن‌ها را پیشنهاد دهید. به‌طور مثال، در مورد نگرانی از قضاوت با هم‌کلاسی‌های خود بحث کنید.
نمونه موانع فرهنگی و راه برون‌رفت:
- تعارف و ملاحظه‌کاری بیش از حد: خواسته واقعی گفته نمی‌شود؛ با حفظ احترام، درخواست را روشن و مستقیم بیان کنیم.
- نگرانی از قضاوت یا شایعه: نظر یا اشتباه پنهان می‌ماند؛ بازخورد را خصوصی مطرح کنیم و اصل محرمانگی را رعایت کنیم.
- فاصله زیاد با مدیر یا بزرگ‌تر: کارکنان از پیشنهاد یا انتقاد خودداری می‌کنند؛ از مسیر رسمی، زمان مناسب، شواهد روشن و جمله‌های مبتنی بر «من» استفاده کنیم.
- بی‌ادبی دانستن «نه» گفتن: فرد بیش از توان خود تعهد می‌دهد؛ دلیل کوتاه و محترمانه بیان و یک گزینه جایگزین پیشنهاد شود.
- تفاوت گویش یا شیوه بیان: پیام ممکن است نادرست فهمیده شود؛ از زبان ساده و معیار استفاده و در پایان، برداشت طرف مقابل بررسی شود.
پاسخ تمرین صفحه 30 کتاب الزامات محیط کار | تقویت صراحت و صداقت
تمرین روزانه: برای تقویت صراحت و صداقت هر روز از خود بپرسید:
- امروز کجا نقطه‌نظر واقعی‌ام را نگفتم؟ چرا؟
- آیا می‌توانستم محترمانه‌تر و شفاف‌تر صحبت کنم؟
در هر موقعیت مهم برای تقویت صراحت و صداقت بنویسید:
- من چه فکری دارم؟
- من چه احساسی دارم؟
- چه درخواستی دارم؟
سپس آن را به جمله‌ای کوتاه و محترمانه تبدیل کنید.
نمونه انجام تمرین:
موقعیت: زمان تعیین‌شده برای تحویل کار گروهی کافی نیست، اما از ترس قضاوت دیگران سکوت کرده‌ام.
فکر من: برای انجام دقیق کار به زمان یا همکاری بیشتری نیاز داریم.
احساس من: نگران و تحت فشار هستم.
درخواست من: مهلت یک روز تمدید شود یا بخشی از کار میان اعضای گروه تقسیم شود.
جمله کوتاه و محترمانه: «من نگرانم در زمان فعلی کیفیت کار کاهش یابد؛ لطفاً مهلت را یک روز تمدید کنیم یا بخشی از وظایف را میان اعضای گروه تقسیم کنیم.»
صداقت توأم با صراحت به شکل محترمانه، بی‌ادبی نیست؛ بلکه نشانه بلوغ ارتباطی است. صراحت توأم با صداقت باعث کاهش سوءتفاهم، افزایش اعتماد و مدیریت تعارض‌ها می‌شود.
منفعل بودن: نقطه مقابل صراحت در ارتباطات رفتار منفعلانه فرد است. یعنی انسان در موقعیت‌های مختلف نتواند از حق، نظر یا احساس خودش دفاع کند و معمولاً خواسته‌های دیگران را به خواسته‌های خود ترجیح بدهد؛ حتی وقتی ناراحت یا ناراضی است. نشانه‌های فرد منفعل عبارت‌اند از:
- «نه» گفتن به سختی
- سکوت از ترس ناراحت شدن دیگران
- عذرخواهی بدون تقصیر
- تردید و صدای پایین در بیان نقطه‌نظر
- احساس پشیمانی یا دلخوری درونی بعد از یک گفت‌وگو
- عبور از مرزهای شخصی توسط دیگران
- تأیید نظر دیگران به‌صورت ناخواسته
- احساس قربانی بودن و سردرگمی و نارضایتی درونی
پاسخ کار کلاسی صفحه 31 کتاب الزامات محیط کار | صراحت، پرخاشگری و رفتار منفعلانه
واژه‌های صراحت، پرخاشگری و منفعل بودن به کدام گزاره مرتبط هستند.
| مفهوم | واژه |
|---|---|
| خودداری از بیان دیدگاه برای پرهیز از تعارض | منفعل بودن |
| بیان نقطه‌نظر همراه با تحقیر یا فشار | پرخاشگری |
| بیان روشن دیدگاه و احساس همراه با حفظ احترام طرف مقابل: «من دیدگاه خودم را می‌گویم، اما حق تو را هم به رسمیت می‌شناسم.» | صراحت |
کنترل ارتباط انسانی در محیط کار
کنترل ارتباطات انسانی، به این مفهوم دلالت دارد که انسان چگونه پیام‌های خود را آگاهانه مدیریت کند تا ارتباطی سالم، مؤثر و بدون سوءتفاهم داشته باشد. در ادامه به چند روش کنترل ارتباطات انسانی مانند کنترل احساس، کنترل استرس، بیان شفاف مواضع و رعایت آرامش و احترام در محیط کار پرداخته می‌شود:
الف) کنترل احساس
مدیریت احساسات خود و دیگران در محل کار بایستی طوری باشد که کارها بهتر پیش رود و منجر به تنش کمتر شود. توجه به این نکته ضروری است که همه روش‌های «کنترل احساس» سالم نیستند، بعضی فقط ظاهر آرامی می‌سازند و در درون، فشار و خستگی روانی را تحمل می‌کنند. تفاوت بین شکل سالم و ناسالم کنترل احساس در جدول 6 مقایسه شده است.
| کنترل سالم | کنترل ناسالم | ||
|---|---|---|---|
| هدف: رشد فردی و پیشرفت تیم | هدف: فشار بر دیگران | ||
| نوع کنترل | موقعیت | نوع کنترل | موقعیت |
|
وقتی از همکار ناراحت هستی صبر می‌کنی و منطقی صحبت می‌کنی |
|
تهدید به اخراج، فریاد زدن یا اعمال زور |
|
درک استرس و احساس دیگران و کمک به آن‌ها |
|
سرزنش دیگران برای مشکلات جمعی |
|
زمانی‌که گزارش دیر می‌آید، تحت فشار قرار می‌گیرم. |
|
طعنه یا تمسخر در جمع |
|
با انرژی مثبت و تشویق، روحیه تیم را بالا می‌بری |
|
تحریف واقعیت و مقصر جلوه دادن دیگران |
ب) کنترل استرس
کنترل استرس یعنی یاد گرفتن راه‌هایی برای آرام ماندن و تمرکز هنگام کار یا گفت‌وگو با همکاران و مدیران.
پاسخ گفت‌وگو کنید صفحه 33 کتاب الزامات محیط کار | انواع استرس
کدام نوع استرس را تا به حال تجربه کرده‌اید:
- استرس شب امتحان
- استرس لحظه پیش از گرفتن کارنامه
- استرس تغییر محل زندگی یا محل تحصیل
نمونه پاسخ دانش‌آموز: من استرس شب امتحان و لحظه پیش از گرفتن کارنامه را بیشتر تجربه کرده‌ام.
- شب امتحان: وقتی مطالب زیادی برای مرور باقی می‌ماند، نگران می‌شوم و تمرکزم کاهش می‌یابد. برنامه‌ریزی از چند روز قبل، مرور مرحله‌ای، خواب کافی و تنفس عمیق به کنترل آن کمک می‌کند.
- پیش از گرفتن کارنامه: نگرانی از نتیجه یا واکنش خانواده باعث تپش قلب و بی‌قراری می‌شود. تمرکز بر تلاش انجام‌شده، پذیرش نتیجه و برنامه‌ریزی برای جبران ضعف‌ها مفید است.
- تغییر محل زندگی یا تحصیل: ناآشنایی با محیط و افراد جدید می‌تواند اضطراب ایجاد کند. آشنایی تدریجی با محیط، گفت‌وگو با خانواده و دوستان و شرکت در فعالیت‌های گروهی سازگاری را آسان‌تر می‌کند.
استرس مجموعه‌ای از واکنش‌های فیزیکی و عاطفی است که در نتیجه تغییرات در زندگی به وجود می‌آید. وقتی با دیگران در محیط کار ارتباط برقرار می‌کنیم، استرس می‌تواند باعث سوءتفاهم، عصبانیت یا تصمیم‌های اشتباه شود ضمن اینکه مقدار کم استرس می‌تواند ایجاد انگیزه کند ولی استرس شدید یا طولانی‌مدت، آسیب‌زا است.
استرس شغلی حالتی از فشار روانی و جسمی است که وقتی خواسته‌های شغل بیشتر از توان، منابع یا کنترل فرد باشد، ایجاد می‌شود.
گفت‌وگو، تمرین و بحث‌های کلاسی آورده شده، کمک می‌کند استرس شغلی را بهتر بشناسید، علل نشانه‌ها و پیامدهای آن را درک کنید و راه‌های مقابله با آن را بیاموزید.
دلایل رایج استرس
پاسخ گفت‌وگو کنید صفحه 34 کتاب الزامات محیط کار | دلایل استرس شغلی
دلایل رایج استرس در محیط کار در جدول زیر آورده شده است، برای هر کدام یک مثال بیاورید.
| علت‌های رایج استرس | مثال |
|---|---|
| حجم بالای کار و افزایش فشار از سوی سرپرست | واگذاری چند پروژه با مهلت کوتاه و درخواست اضافه‌کاری |
| تعارض با همکاران یا مدیر | اختلاف دو همکار درباره تقسیم وظایف و شیوه انجام کار |
| امنیت شغلی پایین | نگرانی از تمدید نشدن قرارداد یا تعدیل نیرو |
| عدم تعادل کار و زندگی | پاسخگویی به پیام‌های کاری در زمان استراحت و حضور در کنار خانواده |
| ابهام در نقش‌ها و وظایف کاری | دریافت دستورهای متناقض و مشخص نبودن مسئول هر کار |
| رهبری سمی (سبک‌های کنترلی، تحقیرآمیز یا بی‌ثبات) | مدیری که کارکنان را در جمع تحقیر می‌کند و پیوسته تصمیم خود را تغییر می‌دهد |
| کمبود قدردانی و بازخورد مثبت | نادیده گرفتن تلاش کارمند پس از تکمیل موفق یک پروژه |
| خجالتی بودن | ناتوانی در بیان نظر یا پرسیدن سؤال در جلسه |
| عدم اعتماد به نفس | خودداری از پذیرفتن مسئولیت جدید به‌دلیل ترس از اشتباه |
نشانه‌های استرس شغلی
نشانه استرس شغلی در دو شکل تغییرات فیزیکی و تغییرات احساسی و رفتاری در شکل‌های زیر ممکن است ظاهر شود.
| تغییرات فیزیکی | تغییرات احساسی و رفتاری |
|---|---|
| خستگی مداوم و بی‌انرژی بودن | زودرنجی و عصبانیت سریع |
| سردرد و دل‌درد | افت تمرکز و فراموشی |
| تپش قلب | انجام اشتباهات مکرر |
| بی‌خوابی یا خواب بی‌کیفیت | از دست دادن علاقه به‌کار |
پیامدهای استرس طولانی‌مدت:
استرس شغلی که برای مدت طولانی ادامه یابد، می‌تواند اثرات مخربی بر جنبه‌های مختلف زندگی و کار شما داشته باشد.
- کاهش بهره‌وری و کیفیت کار در اثر افسردگی، ناامیدی، بی‌حوصلگی، گوشه‌گیری و پرخاشگری
- فرسودگی شغلی احساس پوچی و ناکارآمدی
- ایجاد فاصله با همکاران طرد همکاران به‌دلیل گوشه‌گیری یا رفتار پرخاشگرانه از شما
- کاهش رضایت شغلی لذت نبردن از کار
- افزایش غیبت یا ترک شغل برای فرار از فشار کاری
راهکارهای پیشگیری و مقابله با استرس:
راهکارهای پیشگیری و مقابله با استرس را می‌توان در دو نوع فردی و سازمانی دسته‌بندی نمود.
| راهکارهای فردی | راهکارهای سازمانی |
|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
پاسخ تمرین کنید صفحه 37 کتاب الزامات محیط کار | راه‌های کنترل استرس
راه‌های ساده کنترل استرس:
- تنفس عمیق و آهسته
- وقفه کوتاه: اگر ناراحت یا عصبی شدید، چند دقیقه از میز خود فاصله بگیرید.
- تفکر قبل از پاسخ: قبل از هر واکنشی چند ثانیه مکث کنید.
- مرزبندی سالم: چه چیزی برایتان قابل قبول است و چه چیزی نه.
- تمرکز روی راه‌حل: به‌جای اینکه به مشکل فکر کنید، به‌دنبال راه‌حل باشید.
مسئله 1:
همکارتان دیر گزارش را تحویل داده است و شما استرس دارید.
واکنش بدون کنترل: عصبانیت
واکنش با کنترل استرس: نفس عمیق، آرام صحبت کردن، پرسیدن علت تا راه‌حل پیدا شود.
مسئله 2:
فرض کنید کارمندی همزمان سه پروژه با موعد نزدیک دارد، اما نمی‌داند کدام مهم‌تر است. اگر مدیر اولویت‌ها را مشخص کند و منابع لازم را بدهد، سطح استرس به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.
پ) بیان شفاف مواضع در محیط کار
بیان شفاف مواضع یعنی اینکه نقطه‌نظر، خواسته و حد و مرز را واضح، با واژه‌های ساده و بدون ابهام بیان کنیم تا سوءتفاهم کمتر شود و رابطه‌ها حرفه‌ای بماند.
پاسخ کار کلاسی صفحه 38 کتاب الزامات محیط کار | بیان شفاف مواضع
با توجه به دو مثال زیر برای بیان شفاف مواضع در محیط کار، چند مثال دیگر بزنید.
مثال نخست: همکار شما مدام کارش را دیر تحویل می‌دهد.
بیان غیرشفاف: «باز هم دیر کردی»
بیان شفاف: «وقتی گزارش دیر می‌رسد، برنامه من به هم می‌ریزد. لطفاً اگر تأخیر داری، زودتر اطلاع بده».
مثال دوم: مدیر کار یا گزارشی خارج از توان زمانی یا کاری از شما می‌خواهد.
بیان‌های غیرشفاف: «چشم، سعی می‌کنم انجامش بدهم».
«حتماً، بررسی می‌کنم ببینم چطور می‌شود انجام داد».
یا رفتار منفعلانه دارید و هیچ پاسخی نمی‌دهید یا سر تکان می‌دهید.
بیان‌های شفاف: «اگر اولویت‌بندی کنید، بهتر می‌توانم انجام دهم».
«متوجه درخواست شما هستم. با توجه به حجم کارهای فعلی‌ام انجام این پروژه جدید، چالش‌برانگیز به نظر می‌رسد. اگر این پروژه اولویت بالایی دارد، آیا می‌توانیم فلان کار را به تعویق بیندازیم یا بخشی از وظایف پروژه را به همکار دیگری بسپاریم تا بتوانم روی این کار تمرکز کنم؟»
مثال سوم: همکار شما بدون هماهنگی، هنگام انجام کار تمرکزتان را بر هم می‌زند.
بیان غیرشفاف: «تو همیشه مزاحم می‌شوی».
بیان شفاف: «وقتی بدون هماهنگی کارم قطع می‌شود، تمرکزم را از دست می‌دهم. لطفاً پیش از مراجعه پیام بده».
مثال چهارم: دستورهای سرپرست درباره یک کار روشن نیست.
بیان غیرشفاف: «اصلاً معلوم نیست چه می‌خواهید».
بیان شفاف: «برای انجام دقیق این کار، لطفاً اولویت‌ها و زمان تحویل را مشخص کنید».
مثال پنجم: همکار شما ابزار مشترک را پس از استفاده به محل خود بازنمی‌گرداند.
بیان غیرشفاف: «تو هیچ‌وقت وسایل را سر جایش نمی‌گذاری».
بیان شفاف: «وقتی ابزار مشترک به محل خود برنمی‌گردد، کارم عقب می‌افتد. لطفاً پس از استفاده آن را در جای تعیین‌شده بگذار».
رعایت آرامش و احترام در ارتباطات انسانی در محیط کار: وقتی اختلاف نظر یا فشار کاری داریم، طوری صحبت کنیم که شخصیت طرف مقابل حفظ شود و فضا متشنج نشود.
مدیریت ارتباطات انسانی در محیط کار
توانایی برقراری ارتباط مؤثر و شفاف و ایجاد درک متقابل بر پایه ایجاد احترام، اعتماد و درک عمیق از دیدگاه‌های طرفین است. این قسمت در قالب سه مورد زیر ارائه می‌شود.
مدیریت انتظارات
مدیریت انتظارات به معنای درک، تبیین و همسو کردن انتظارات طرفین در یک رابطه کاری بلندمدت است و شامل انتظاراتی است که افراد از نقش خود و نقش همکاران، از نتایج کار و فرهنگ سازمانی دارند.
مدیریت زمان در ارتباطات انسانی
مدیریت زمان، فراتر از برنامه‌ریزی شخصی است و به چگونگی تأثیرگذاری مدیریت زمان بر روابط بین فردی و کارایی کل تیم می‌پردازد. در اینجا، مدیریت زمان به معنای درک ارزش زمان دیگران، استفاده بهینه از زمان مشترک برای همکاری و ایجاد تعادل بین وظایف فردی و نیازهای ارتباطی تیم است.
خلاقیت در روش‌های برقراری ارتباطات انسانی
یعنی یافتن راه‌های نو، فراتر رفتن از روش‌های معمول و یافتن مسیرهایی که هم جذاب باشند و هم باعث نزدیک‌تر شدن و بهتر فهمیدن یکدیگر شوند. حتی یک تغییر کوچک در روش ارتباط، مثل یک سؤال متفاوت یا یک بازخورد خلاق، می‌تواند تأثیر بزرگی داشته باشد. خلاقیت در این زمینه به معنی صرفاً ایده‌های نو و بدیع نیست، بلکه بیشتر به توانایی یافتن راه‌های تازه و مؤثر می‌پردازد.